+48 662 011 087 biuro@properfekt-msds.pl
Strona główna Aktualności Czy karta charakterystyki jest wymagana dla produktów spożywczych?

Czy karta charakterystyki jest wymagana dla produktów spożywczych?

Pytanie o kartę charakterystyki produktu spożywczego pojawia się regularnie w korespondencji handlowej między producentami żywności a ich kontrahentami. Działy zakupów dużych sieci handlowych, firmy cateringowe oraz przedsiębiorstwa przetwórcze rutynowo wysyłają zapytania o ten dokument. Często nie zdają sobie jednak sprawy, że w przypadku żywności obowiązują zupełnie inne regulacje niż w branży chemicznej. Czy zatem karta charakterystyki produktu spożywczego w ogóle istnieje?

Spis treści:

Zrozumienie różnicy między wymogami dokumentacyjnymi dla substancji chemicznych a produktów żywnościowych ma fundamentalne znaczenie w sprawnym łańcuchu dostaw. Błędne przekonanie o konieczności posiadania karty charakterystyki (SDS) dla żywności generuje niepotrzebne koszty i opóźnia realizację zamówień.

Czym jest karta charakterystyki (SDS) i jakie jest jej przeznaczenie?

Karta charakterystyki , znana międzynarodowo jako Safety Data Sheet (SDS), to dokument informacyjny dotyczący substancji i mieszanin chemicznych. Jej głównym celem jest przekazanie użytkownikom profesjonalnym informacji o zagrożeniach oraz sposobach bezpiecznego postępowania z daną substancją w środowisku pracy.

Podstawę prawną dla kart charakterystyki w Unii Europejskiej stanowią dwa najważniejsze rozporządzenia:

  1. Rozporządzenie REACH (WE) nr 1907/2006 – określa, kiedy karta jest wymagana i jaką musi mieć strukturę.
  2. Rozporządzenie CLP (WE) nr 1272/2008 – dotyczy klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji niebezpiecznych.

Standardowa karta charakterystyki składa się z 16 obowiązkowych sekcji (m.in. identyfikacja zagrożeń, środki pierwszej pomocy, właściwości fizykochemiczne). Jest ona obligatoryjna wyłącznie dla substancji sklasyfikowanych jako niebezpieczne, stwarzające zagrożenie (PBT, vPvB) oraz dla niektórych mieszanin niesklasyfikowanych, jeśli spełniają warunki z art. 31 ust. 3 REACH (określone zawartości składników niebezpiecznych lub z NDS).

Karta charakterystyki produktu spożywczego – co mówią przepisy?

Stanowisko prawne w tej kwestii jest jednoznaczne – produkty spożywcze przeznaczone do spożycia przez ludzi są całkowicie zwolnione z obowiązku posiadania karty charakterystyki.

Podstawą tego zwolnienia jest art. 1 ust. 5 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1907/2006. Zapis ten wprost wyłącza żywność (w rozumieniu rozporządzenia nr 178/2002) z zakresu stosowania przepisów dotyczących kart charakterystyki.

Dlaczego żywność nie potrzebuje SDS?

Logika ustawodawcy jest prosta – karta charakterystyki została zaprojektowana dla substancji, które mogą stanowić zagrożenie. Żywność z definicji służy do spożycia i bezpośredniego kontaktu z organizmem, dlatego podlega odrębnym, surowym regulacjom bezpieczeństwa żywności, które czynią wystawianie karty charakterystyki produktu spożywczego bezzasadnym.

Kiedy składnik żywności może wymagać karty charakterystyki produktu spożywczego?

Mimo że gotowy produkt spożywczy nie wymaga SDS, istnieją sytuacje graniczne, o których producent musi pamiętać:

  • Dodatki do żywności w czystej postaci – skoncentrowane substancje dodatkowe, zanim trafią do produktu końcowego, mogą być sklasyfikowane jako niebezpieczne (np. niektóre kwasy, barwniki lub aromaty).
  • Enzymy i kultury starterowe – w zależności od stężenia mogą podlegać przepisom rozporządzenia REACH w zależności od ich klasyfikacji i zastosowania.
  • Surowce spożywcze do celów przemysłowych – jeśli alkohol etylowy jest sprzedawany jako wódka, nie wymaga karty. Jeśli ten sam alkohol trafia do fabryki jako rozpuszczalnik, karta charakterystyki jest niezbędna.

Zadzwoń, napisz lub wypełnij formularz kontaktowy

Przygotujemy indywidualną ofertę dostosowaną do Twoich potrzeb!
Umów konsultację

Co zastępuje kartę charakterystyki w branży spożywczej?

Brak wymogu posiadania karty charakterystyki produktu spożywczego nie oznacza braku obowiązków informacyjnych. Zamiast SDS, w obrocie żywnością funkcjonują inne dokumenty.

Etykieta żywnościowa

Etykiet żywnościowa jest regulowana przez Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011. Musi zawierać m.in. wykaz składników, informację o alergenach, datę trwałości i warunki przechowywania. Etykieta żywnościowa to najważniejszy dokument dla konsumenta.

Specyfikacja produktu (Karta techniczna)

W relacjach B2B to specyfikacja produktu odgrywa najważniejszą rolę. Zawiera parametry fizykochemiczne, mikrobiologiczne, skład oraz wartości odżywcze. W przeciwieństwie do SDS specyfikacja produktu nie ma jednego, narzuconego prawem formatu 16 sekcji.

Certyfikaty bezpieczeństwa i jakości

Potwierdzeniem standardów są systemy takie jak:

  • HACCP (obowiązkowe podejście oparte na zasadach HACCP jest wymagane w UE na mocy rozporządzenia 852/2004, choć szczegóły wdrożenia mogą się nieco różnić w poszczególnych krajach.).
  • IFS Food lub BRC (wymagane przez sieci handlowe).
  • ISO 22000.

Jak rozmawiać z klientem, który żąda karty charakterystyki dla żywności?

Jeśli kontrahent (np. dział BHP dużej fabryki) upiera się przy otrzymaniu karty charakterystyki dla produktu spożywczego, warto zastosować poniższą strategię:

  1. Powołać się na prawo – wskazać art. 1 ust. 5 lit. b rozporządzenia REACH. To najsilniejszy argument.
  2. Wyjaśnić różnicę – poinformować, że karta charakterystyki dotyczy substancji niebezpiecznych, a żywność podlega odrębnym przepisom dotyczącym bezpieczeństwa żywności.
  3. Zaproponować alternatywę – przesłać specyfikację techniczną, informację o alergenach oraz certyfikat jakości (np. IFS/BRC). To zazwyczaj w pełni zaspokaja potrzeby informacyjne działów jakości i BHP.

Dobrowolna karta informacyjna

Niektóre firmy, chcąc wyjść naprzeciw przyzwyczajeniom klientów B2B, tworzą tzw. kartę informacyjną produktu ułożoną w formacie 16 sekcji. Należy jednak pamiętać, że nie jest to dokument prawny w rozumieniu REACH i nie powinien być tak nazywany, aby nie wprowadzać w błąd co do klasyfikacji produktu.

Edukacja i kompletna dokumentacja – fundament udanej współpracy

Karta charakterystyki produktu spożywczego w sensie prawnym nie istnieje. Żywność jest wyłączona z tego obowiązku na mocy rozporządzenia REACH. Kluczem do sprawnej współpracy z kontrahentami jest edukacja i dostarczanie rzetelnych specyfikacji technicznych oraz certyfikatów bezpieczeństwa żywności, które w pełni dokumentują wysoką jakość i bezpieczeństwo oferowanych produktów.